Theo một báo cáo toàn cầu mới từ Studyportals, sự quan tâm của sinh viên đối với các ngành học liên quan đến bán dẫn đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2019, nhưng các trường đại học đang không mở rộng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu.
Báo cáo “Giáo dục Đại học và Việc làm liên quan đến Ngành Bán dẫn” phân tích dữ liệu chương trình từ năm 2019 đến năm 2025 cùng với kết quả việc làm của 310.000 sinh viên tốt nghiệp quốc tế trong giai đoạn 2019-2024. Kết quả nghiên cứu chỉ ra khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu của sinh viên và nguồn cung của các cơ sở giáo dục trong lĩnh vực bán dẫn – một trong những lĩnh vực chiến lược quan trọng nhất thế giới.
Nhu cầu đã tăng gấp đôi, trong khi nguồn cung bị đình trệ
Từ năm 2019 đến năm 2025, số lượt tìm kiếm các chương trình liên quan đến chip của sinh viên đã tăng gần gấp đôi. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của các chương trình này đã chậm lại đáng kể kể từ năm 2022, và gần như chững lại trong những năm gần đây.
Sự chênh lệch lớn nhất nằm ở cấp độ thạc sĩ bán dẫn.
- 60% tổng số sinh viên đăng ký học các chương trình thạc sĩ.
- Tuy nhiên, bằng thạc sĩ chỉ chiếm 30% tổng số chương trình đào tạo hiện có.
Báo cáo mô tả đây là khoảng trống nguồn cung rõ ràng và cấp bách nhất trong lĩnh vực đào tạo ngành bán dẫn trên toàn cầu.
Khi các chính phủ đổ hàng tỷ đô la vào sản xuất chất bán dẫn để thúc đẩy an ninh kinh tế và quốc gia, nút thắt cổ chai không còn chỉ nằm ở các nhà máy nữa. Mà chính là các cử nhân có tay nghề cao.
Vì sao việc mở rộng quy mô lại khó khăn đến vậy
Các trường đại học phải đối mặt với những rào cản cấu trúc đáng kể trong việc mở rộng giáo dục về chất bán dẫn:
- Thiết bị dùng để đào tạo kỹ sư bán dẫn có thể có giá hàng trăm triệu đô la.
- Các cơ sở này đòi hỏi cơ sở hạ tầng chuyên dụng và đội ngũ nhân viên được đào tạo chuyên nghiệp.
- Các bằng cấp chuyên ngành đơn lẻ truyền thống không còn đủ đáp ứng nhu cầu công việc trong ngành sản xuất chip, vốn đòi hỏi kiến thức đa ngành.
Các vị trí công việc trong ngành bán dẫn hiện đại ngày càng đòi hỏi các kỹ năng kết hợp từ nhiều lĩnh vực như kỹ thuật điện, khoa học vật liệu, kỹ thuật phần mềm, hệ thống nhúng và quy trình sản xuất.
Nơi mà các sinh viên tốt nghiệp thực sự làm việc
Mặc dù nhu cầu đào tạo về bán dẫn đang tăng mạnh, nhưng chỉ khoảng 20% sinh viên tốt nghiệp các chương trình liên quan đến chip làm việc trực tiếp trong ngành sản xuất bán dẫn.
Hầu hết sinh viên tốt nghiệp được tuyển dụng vào năm ngành công nghiệp cốt lõi:
- Sản xuất thiết bị gia dụng và điện tử (28%)
- Sản xuất chất bán dẫn (20%)
- Sản xuất máy tính và thiết bị điện tử (24%)
- Năng lượng tái tạo (11%)
- Các ngành công nghiệp khác (17%)
Các lĩnh vực nhỏ hơn nhưng có giá trị cao như sản xuất quốc phòng và vũ trụ, phần cứng máy tính, dịch vụ nghiên cứu và phát triển phần mềm tuyển dụng ít sinh viên tốt nghiệp bán dẫn hơn nhưng thường yêu cầu các vị trí chuyên môn cao như thiết kế VLSI và kiến trúc chip.
Một thị trường nhân tài toàn cầu tập trung
Kết quả tuyển dụng cho thấy thị trường việc làm đang tập trung cao độ.
Chỉ có bốn công ty chiếm hơn một phần ba số lượng sinh viên tốt nghiệp được tuyển dụng tại các công ty hàng đầu:
- Apple
- ASML
- Infineon
- Intel
Trong khi Apple và Infineon duy trì nhu cầu mạnh mẽ về nhân tài mới, Intel và ASML lại trải qua giai đoạn suy giảm sau năm 2022 do quá trình tái cấu trúc và điều chỉnh chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, ASML đã công bố kế hoạch vào đầu năm 2026 nhằm tăng cường tập trung vào kỹ thuật và đổi mới.
Thị trường lao động nói chung vẫn mang tính phân cấp, với các công ty như Honeywell, Siemens Gamesa, Micron Technology và AMD tuyển dụng một số lượng đáng kể các sinh viên tốt nghiệp.
Những kỹ năng mà nhà tuyển dụng cần
Trong tất cả các ngành công nghiệp liên quan đến chất bán dẫn, các chức danh công việc phổ biến nhất là:
- Kỹ sư phần mềm
- Kỹ sư điện
- Kỹ sư quy trình
- Kỹ sư dự án
Báo cáo nhấn mạnh mức độ liên kết chặt chẽ giữa phần cứng và phần mềm. Ngay cả các vai trò trong lĩnh vực năng lượng tái tạo cũng gắn bó mật thiết với công nghệ bán dẫn, đặc biệt là trong hệ thống lưới điện và điện tử công suất.
Ngành sản xuất chip vẫn phụ thuộc rất nhiều vào các vị trí chuyên môn hóa như kỹ sư thiết kế mạch và kỹ sư ứng dụng, trong khi các công ty điện tử tiêu dùng tuyển dụng nhiều kỹ sư, nhà phân tích dữ liệu và chuyên gia sản phẩm hơn.
Lời kết
Trong bối cảnh các chính phủ đang chạy đua để đảm bảo chuỗi cung ứng và thúc đẩy sản xuất chip trong nước, áp lực đang chuyển dịch lên phía thượng nguồn, vào lĩnh vực giáo dục đại học bán dẫn.
Cuộc chiến chip toàn cầu có thể diễn ra trong các nhà máy và phòng họp chính sách, nhưng kết quả của nó sẽ phụ thuộc rất nhiều vào các giảng đường và phòng thí nghiệm.
Cập nhật: 04/03/2026 lúc 3:45 chiều